ظهور الماس های ارزان آزمایشگاهی باعث کاهش درآمد بوتسوانا از الماس طبیعی شده و کشوری که به اتکای این گوهرسنگ قیمتی رفاه نسبی ای را در جنوب صحرای آفریقا برای مردم خود فراهم کرده بود حال با بحرانی عمیق مواجه شده است.
الماس های راف بوتسوانا
رکود و پیامدهای اجتماعی
رکود اقتصادی در بوتسوانا باعث ایجاد صفهای طولانی بیماران در مقابل کلینیکهای دولتی، اخراج کارگران توسط شرکتهای ساختمانی و تهدید دانشجویان به تحریم سخنرانیها شده است.
وابستگی شدید به الماس
اقتصاد این کشور به شدت به الماس وابسته است و ۸۰ درصد صادرات و یک سوم درآمد دولت را تشکیل میدهد، اما بازار الماسهای طبیعی به دلیل اشباع بازار الماس توسط الماس های آزمایشگاهی در بحران فرو رفته.
واکنش دولت
دولت در تلاش است تا به این بحران پاسخ دهد، رئیس جمهور وضعیت اضطراری بهداشت عمومی اعلام کرده و به دنبال سرمایهگذاری از شرکتهای خارجی است، در حالی که وزیر دارایی در حال ترغیب بخش خصوصی برای تأمین مالی پروژههای زیرساختی است.
نقطه مقابل دوران شکوفایی
این رکود اقتصادی، نقطه مقابل چند سال پیش است، زمانی که غنیترین ذخایر الماس جهان به این کشور بیابانی کمجمعیت با ۲.۵ میلیون نفر جمعیت یک فرصت طلایی داد تا در مراقبتهای بهداشتی رایگان و کارآمد سرمایهگذاری انجام دهد و پول خود را صرف تأمین بودجه آموزش عالی برای دانشجویان داخلی و خارجی کند. منابع مالی قوی این کشور به آن اجازه داد تا به شهروندان خود به گونهای خدمات ارائه دهد که مایه حسادت کشورهای جنوب آفریقا شود.
تاریخچه کشف الماس
کشف سنگهای قیمتی در سال ۱۹۶۷، کشوری را که در زمان استقلال از بریتانیا تنها چند مایل جاده آسفالت داشت و یک منطقه روستایی دورافتاده بود، به ثروتمندترین کشور از نظر سرانه در سرزمین اصلی جنوب صحرای آفریقا تبدیل کرد. شش دهه بعد، بحران بازار الماس، آن کشف را به یک مصیبت و داستانی هشداردهنده از آنچه میتواند برای اقتصادی که بیش از حد به یک کالا وابسته میشود، رخ دهد، تبدیل کرده است.
هشدار رئیسجمهور
دوما بوکو، رئیس جمهور ۵۵ ساله، در سخنرانی ماه اوت گفت: «برای دههها، ما به شدت به الماس تکیه کردیم و وابسته بودهایم. در حالی که الماس ها به خوبی به ما خدمت کردهاند، امروز با درد میدانیم که این مدل دیگر جواب نمی دهد و مشکل تنها یک چالش اقتصادی نیست؛ بلکه یک تهدید وجودی، اجتماعی، ملی است.»
دوما بوکو رئیس جمهور بوتسوانا
فشار تقاضای جهانی
ارزانقیمت الماسهای آزمایشگاهی به شدت به تقاضا در ایالات متحده، بزرگترین بازار این سنگهای قیمتی، ضربه زدهاند. طبق اعلام شرکت بیمه جواهرات BriteCo Inc ، این الماسها تقریباً نیمی از خرید حلقه نامزدی را در سال گذشته تشکیل دادهاند، در حالی که این رقم در سال ۲۰۱۹، ۵ درصد بوده است. فروپاشی بخش خردهفروشی کالاهای لوکس در چین و تأثیر تعرفههای ایالات متحده بر تجارت نیز به این صنعت آسیب رسانده است.
تفاوت تولید الماس طبیعی و مصنوعی
در حالی که الماس های آزمایشگاهی را میتوان در عرض چند هفته یا چند ماه تولید کرد، تشکیل الماسهای طبیعی، که از کربن متبلور شده تحت فشار و گرمای شدید در اعماق زمین ساخته شدهاند، میتواند میلیاردها سال طول بکشد تا فورانهای آتشفشانی آنها را از اعماق زمین به نزدیکی سطح زمین پرتاب کنند، جایی که میتوان آنها را استخراج کرد یا الماس های طبیعی را در بستر اقیانوسها یا رودخانهها یافت. آنها همچنین چندین برابر رقبای مصنوعی خود قیمت دارند.
بزرگترین اختلال بازار
به گفته دانکن مانی، مورخ معدن، محبوبیت روزافزون آنها بزرگترین اختلال را در بازار از زمان کشف الماسهای آبرفتی فراوان در سواحل نامیبیا در اوایل قرن گذشته ایجاد کرده و باعث سقوط قیمتها شده است.
بیشتر بخوانید:
فسیل سوسکی کمیاب در معدن الماس بوتسوانا
نام گذاری الماس های راف بوتسوانا
زیان ۲۹.۵ میلیون دلاری شرکت معادن الماس بورگاندی در نیمه نخست سال
الماس خون: گنجینه خونین آفریقا
نقض شعار «الماس ابدی است»
آمار اقتصادی این کشور حکایت از افول سریع دارد و شعار تبلیغاتی شرکت «دِ بیرز» که میگوید «الماس ابدی است» را نقض میکند.
افزایش بدهی عمومی
سطح بدهی عمومی بوتسوانا در حال افزایش است. نسبت بدهی قرار است امسال از مرز ۴۰ درصد عبور کند. صندوق بینالمللی پول پیشبینی کرده است که کسری مالی بوتسوانا در سال ۲۰۲۵ به ۱۱ درصد از تولید ناخالص داخلی افزایش یابد. این بزرگترین شکاف بودجه از زمان بحران مالی جهانی در سال ۲۰۰۹ و بزرگترین شکاف بودجه در کشورهای جنوب صحرای آفریقا در سال جاری است. بدهی دولت در سال ۲۰۲۵ به ۴۳ درصد از تولید ناخالص داخلی خواهد رسید که طبق دادههای این وامدهنده مستقر در واشنگتن، حدود دو برابر این نسبت تنها در دو سال است و از حد قانونی فراتر میرود.
تلاش وزیر دارایی
در یک نمایشگاه دو روزه سرمایهگذاران که سهشنبه در گابورون آغاز شد، وزیر دارایی، ندابا گائولاته، پیشنهاد بیسابقهای برای بخش خصوصی جهت تأمین مالی پروژههای زیرساختی کشور ارائه داد و متعهد به کنترل دقیق هزینههای دولتی شد.
او به مدیران صندوقهای بازنشستگی و داراییها گفت: «تیمهای ما تضمین میکنند که هر پولی که خرج میشود، صرفاً صرف کالاها و خدمات ضروری شود.»
بیکاری جوانان
طبق گزارش سازمان بینالمللی کار، بیش از دو پنجم جمعیت زیر ۲۴ سال بیکار هستند و معادن الماس چند هزار نفر را استخدام میکنند و به کمکهای دولتی متکی هستند. بوکو در مصاحبهای در ماه ژانویه با بلومبرگ، این وضعیت را «خطر بزرگی» توصیف کرد.
سورتیگ الماس های راف در معدن کارو
برنامههای تنوعبخشی اقتصادی
بوکو ضمن تشریح برنامههای بلندپروازانه برای سرمایهگذاری در انرژیهای تجدیدپذیر، فناوری و کشاورزی گفت: «ما اکنون باید بر ایجاد شغل تمرکز کنیم.»
چشمانداز تیرهتر از نفت
در حالی که بسیاری از کشورهای دیگر برای بخش عمدهای از درآمد خود به یک کالای واحد متکی هستند و رکودهای چرخهای را تجربه میکنند،(به عنوان مثال نیجریه و آنگولا که به نفت وابسته هستند) برای بوتسوانا چشمانداز تیرهتر است.
چارلی رابرتسون، نویسنده کتاب «اقتصاددان مسافر زمان»، کتابی درباره چگونگی صنعتی شدن اقتصادهای در حال توسعه، گفت: «تفاوت چرخه نفت این است که بعید است قیمت الماس هرگز به حالت قبل برگردد و مدل اقتصادی آن احتمالاً دیگر یکی از چراغهای درخشان قاره آفریقا نخواهد بود.»
یک معدن الماس در بوتسوانا
منبع:
Bloomberg
نظرات کاربران