بارش شهابی جبّاری یا اُریونید یکی از زیباترین پدیدههای آسمان شب است که هر سال در پاییز رخ میدهد. این بارش زمانی دیده میشود که زمین در مسیر ذرات بهجامانده از دنبالهدار مشهور ۱P/Halley (هَلی) قرار میگیرد. شهابهای اوریونید به دلیل سرعت بالا و درخشش ویژه، جلوهای متفاوت به آسمان میبخشند و گاهی با ردهای طولانی یا حتی انفجارهای نوری (آذرگوی) همراه هستند.
اطلاعات سریع (Fast Facts)
- منشأ دنبالهدار: 1P/Halley (دنبالهدار هَلی)
- رادیانت (کانون بارش): کمی بالاتر از ستارهٔ درخشان «ابطالجوزا» (Betelgeuse) در صورت فلکی جبار
- دورهٔ فعالیت در سال ۲۰۲۵: از ۱۰ مهر تا ۲۱ آبان ۱۴۰۴ (۲ اکتبر تا ۱۲ نوامبر ۲۰۲۵)
- زمان اوج: شب ۳۰ مهر ۱۴۰۴ (معادل با ۲۱ اکتبر ۲۰۲۵، حدود ساعت ۳:۳۰ بامداد به وقت ایران)
- تعداد قابل مشاهده در آسمان تاریک: حدود ۵ تا ۶ شهاب در ساعت
- سرعت شهابها: حدود ۶۶ کیلومتر در ثانیه (۴۱ مایل در ثانیه)
ویژگیها
شهابهای اوریونید بسیار سریع هستند. سرعت بالای آنها باعث میشود ردهای درخشان چند ثانیه تا چند دقیقه در آسمان باقی بمانند. در برخی موارد، این شهابها به آذرگوی (Fireball) تبدیل میشوند و انفجارهای نوری خیرهکنندهای را رقم میزنند.
این بارش در پسزمینهٔ درخشان صورت فلکی جبار و ستارگانی مانند ابطالجوزا و سهستارهٔ کمربند جبار دیده میشود که زیبایی آن را دوچندان میکند.
چگونه رصد کنیم؟
- بهترین زمان: پس از نیمهشب تا سپیدهدم، بهویژه شب ۳۰ مهر ۱۴۰۴ که اوج بارش است.
- مکان مناسب: دور از آلودگی نوری شهرها، جایی با آسمان تاریک.
- وسایل: پتوی گرم یا کیسهخواب و صندلی راحتی برای استراحت.
- روش: بهتر است تنها به سمت صورت فلکی جبار نگاه نکنید. اگر ۴۵ تا ۹۰ درجه دورتر از رادیانت چشم بدوزید، شهابها کشیدهتر و تماشاییتر دیده میشوند.
بیشتر بخوانید:
تشریح بارش شهابی برساوشی
بارش شهابی شلیاقی (Lyrid Meteor Shower)
بارش شهابی رُبعی
احتمال بارش شهابی جدید توسط بقایای یک دنباله دار
منشأ بارش
این بارش از ذرات بهجامانده از دنبالهدار هَلی به وجود میآید. هر بار که هَلی به نزدیکی خورشید میرسد، ذرات یخ و غبار از آن جدا میشوند و در مدار پخش میشوند. هنگامی که زمین از این مسیر عبور میکند، بارش اوریونیدها شکل میگیرد.
دنبالهدار هَلی هر ۷۶ سال یک بار خورشید را دور میزند. آخرین بار در سال ۱۹۸۶ دیده شد و بار دیگر در سال ۲۰۶۱ به آسمان باز خواهد گشت.
نتیجهگیری
بارش شهابی جبّاری فرصتی ارزشمند برای تماشای زیباییهای کیهان است. اوج آن در سال ۱۴۰۴، شب ۳۰ مهر خواهد بود و بهترین زمان رصد، ساعات بامدادی تا پیش از طلوع خورشید است. اگر در مکانی تاریک حضور داشته باشید، میتوانید شاهد ردهای نورانی ذراتی باشید که هزاران سال پیش از دنبالهدار هَلی جدا شدهاند و اکنون با جو زمین برخورد میکنند.
یادش بخیر سال ۱۳۶۵ ستاره دنباله دار هالی با ابهت و وقار زیاد تقریبا ۴ شبانهروز بالای سرمان با دنباله ای بلند در حرکت بود ☄️ خیلی زیبا و همچنین عجیب بود ! یک حس خاص به انسان میداد مانند اینکه ما نیز به فضا تعلق داریم و جدا از اشکال آسمانی نیستیم!