در مقالات تخصصی بینالمللی و متون طراحی جواهرات، ما به وفور با واژه Setting مواجه میشویم. اما واقعاً Setting به چه معناست؟
نمونه هایی از انواع مخراج کاری
در اصطلاح فنی، Setting یا همان مخراجکاری که به نام های دیگر از جمله مرصعکاری، نگینکاری و گوهرنشانی نیز شناخته می شود به هنر و فنِ سوار کردن سنگ قیمتی بر روی پایه فلزی گفته میشود. این فرآیند صرفاً یک انتخاب سلیقهای نیست، بلکه یک ساختار مهندسی دقیق است که دو هدف حیاتی را دنبال میکند: اول، نمایش حداکثری درخشش و زیبایی سنگ؛ و دوم، حفاظت فیزیکی از گوهر در برابر آسیبهای محیطی.
نمونه ای از مخراج کاری شبکه ای
اهمیت حیاتی مخراجکاری در حفاظت از سنگهای حساس
سنگهای قیمتی از نظر درجه سختی (مقیاس موس) با هم متفاوتند. سنگهایی مانند زمرد، اپال، تانزانیت و مروارید که سختی پایینتری دارند، در برابر ضربه، فشار و حتی سایش بسیار آسیبپذیرند. یک مخراجکاری غیراصولی میتواند به راحتی باعث لبپریدگی یا شکستن کامل یک گوهر گرانبها شود.
مخراجکاری چنگکی
انواع روشهای مخراجکاری
در ادامه، انواع روشهای مخراجکاری را با نگاهی به سطح حفاظتی و کاربرد آنها بررسی میکنیم:
۱. مخراجکاری دیوارهای (Bezel Setting)؛
در این روش، یک نوار فلزی تمام دورِ لبه سنگ (کمربند سنگ) را در بر میگیرد.
مزیت حفاظتی: این روش ایمنترین انتخاب برای سنگهایی با سختی کم (مثل اپال) است. لبههای حساس سنگ که بیشترین احتمال شکستگی را دارند، کاملاً زیر فلز پنهان و محافظت میشوند.
نمایی جانبی از مخراجکاری دیوارهای (Bezel Setting)
۲. مخراجکاری چنگکی (Prong Setting)؛ نمایش درخشش
محبوبترین سبک که در آن سنگ توسط ۲ تا ۶ چنگک فلزی نگه داشته میشود.
نمایی از مخراجکاری چنگکی (Prong Setting)
نکته فنی: اگرچه این روش نور زیادی به سنگ میرساند، اما کمترین حفاظت را از لبهها دارد. برای سنگهای نرم، استفاده از چنگکهای V شکل (که گوشههای تیز سنگ را میپوشانند) برای جلوگیری از پریدگی سنگ ضروری است.
۳. مخراجکاری همسطح یا تراز یا فلاش (Flush Setting)؛ امنیت در عمق
سنگ کاملاً درون حفرهای در فلز فرو میرود و تنها سطح بالایی آن دیده میشود.
نمایی از مخراجکاری همسطح یا تراز یا فلاش (Flush Setting)
کاربرد: این روش برای افرادی که فعالیت بدنی زیادی دارند عالی است، زیرا هیچ برجستگیای وجود ندارد که به جایی گیر کند و به سنگ فشار ناگهانی وارد آورد.
۴. مخراجکاری پاوِه (Pavé Setting)؛ فرش موزاییکی
نام آن از کلمه فرانسوی به معنای «سنگفرش» گرفته شده است. سنگهای کوچک با چنگکهای بسیار ظریف و نامرئی در کنار هم چیده میشوند.
مخراجکاری پاوِه (Pavé Setting)
دقت ساخت: در این روش، مهارت مخراجکار حیاتی است؛ اگر سوراخهای ایجاد شده روی فلز بیش از حد نزدیک باشند، ساختار پایه ضعیف شده و احتمال ریزش سنگها بالا میرود.
۵. مخراجکاری ریلی یا کانالی (Channel Setting)
سنگها بین دو دیواره موازی فلزی قرار میگیرند بدون اینکه فلزی بین آنها فاصله بیندازد.
مخراجکاری ریلی یا کانالی (Channel Setting)
حفاظت: این روش برای دستبندها عالی است، زیرا سنگها از دو طرف کاملاً مهار شده و سطحی صاف ایجاد میکنند که به لباس گیر نمیکند.
۶. مخراجکاری مخفی (Invisible Setting)؛ اوج هنر
سنگها از زیر دارای شیار هستند و روی ریلهای فلزی پنهان سُر میخورند. هیچ فلزی بین سنگها دیده نمیشود.
دیاگرامی از مخراجکاری مخفی (Invisible Setting)
هشدار: این روش برای سنگهای با سختی کم اصلاً توصیه نمیشود، زیرا فشار وارد شده برای جا انداختن سنگ ممکن است باعث خرد شدن سنگهای حساس شود.
۷. مخراجکاری کششی (Tension Setting)؛ مدرن و جسورانه
سنگ تنها با فشار فیزیکی دو طرف بازوی فلز (مانند یک فنر) در جای خود معلق میماند.
نمایی از مخراجکاری کششی (Tension Setting)
محدودیت: این روش فقط برای سنگهای بسیار سخت مانند الماس و یاقوت (سختی ۹ و ۱۰) مناسب است. سنگهای نرمتر زیر این فشار خرد میشوند.
نکته کلیدی: تأثیر مخراجکاری بر کارشناسی در آزمایشگاه «کیپا»
یک نکته بسیار حیاتی که ما در مؤسسه گوهرشناسی کیپا همواره بر آن تأکید میکنیم، تعامل میان «نوع مخراجکاری» و «دقت آزمایشهای تخصصی» است.
هنگامی که یک گوهرسنگ برای صدور شناسنامه یا تایید اصالت به آزمایشگاه سپرده میشود، کارشناسان نیازمند بررسی دقیق فاکتورهایی مثل ضریب شکست نور (RI) و مشاهده اینکلوژن ها (Inclusions) هستند.
بیشتر بخوانید:
کاسه یشمی گوهرتراشی شده به زبان فارسی
تراش فست با استفاده از شبکه های عصبی مصنوعی
چرا عبور نور در آزمایشگاه حیاتی است؟
اگر نحوه مخراجکاری به شکلی باشد که نور به خوبی از زیر و جوانب سنگ عبور کند (مانند روشهای چنگکی )، گوهرشناس میتواند با دقت بالاتری درون سنگ را مشاهد کند. عبور آزادانه نور به ما اجازه میدهد تا منشأ سنگ (طبیعی یا سنتتیک بودن) و وجود هرگونه بهسازی (مثل پرشدگی با شیشه یا روغن) را با قاطعیت تشخیص دهیم.
در مقابل، مخراجکاریهای کاملاً بسته (مانند Bezel یا Flush سنگین) ممکن است بخشی از شواهد میکروسکوپی را از دید کارشناس پنهان کنند.
توصیه نهایی مؤسسه کیپا:
۱. در صورت امکان، سنگها را پیش از سوار شدن بر پایه برای کارشناسی و صدور شناسنامه بیاورید.
۲. اگر سنگ مخراجکاری شده است، از روشهایی استفاده کنید که دسترسی نوری به پاویلیون (قسمت زیرین سنگ) را مسدود نکند تا اعتبار و دقت شناسنامه در بالاترین سطح ممکن باقی بماند.
نظرات کاربران