توپاز(Topaz) نوعی گوهر سنگ متداول است که در جواهر آلات مورد استفاده قرار می گیرد. رنگ متداول آن قهوه ای طلایی تا زرد است.
بدلیل این نوع رنگها سیترین که نوعی کانی کم ارزش است با نام Topaz فروخته می شود. توپاز آبی رنگ که غالبا با زمرد نیلگون اشتباه گرفته می شود به ندرت در طبیعت یافت می شود و با تاباندن و سپس حرارت بلورها ایجاد می شوند.
ساختار هشت وجهی توپاز از یک آلومینیم در مرکز تشکیل شده است که بوسیله 4 اکسیژن احاطه شده است. در بالا و پایین آلومینیوم یونهای فلورید و هیدروکسید قرار گرفته اند. رشته های هشت وجهی بوسیله چهار وجهی های سیلیکاتی متصل به هم نگاه داشته می شوند اما رشته های هشت وجهی هستند که به توپاز شکل بلوری می دهد. توپاز سخت ترین کانی سیلیکاته و یکی از سخت ترین کانی ها در طبیعت است. کلیواژ در این نوع کانی کامل است. توپازها بدلیل جلای بالا ، رنگهای جذاب و نیز بلورهای چد وجهی ، نمونه های جالبی از کانیها را بوجود می آورد
ویژگی های فیزیکی:
رنگ: زرد، نارنجی، قرمز، آبی و سبز.
جلا: الماسی تا شیشه ای.
سیستم بلوری: ارتورموبیک، 2/m
سختی: 8
گرانش ویژه : تقریبا 3/4 – 3/5 ( بیشتر از گرانش متوسط)
فرمول شیمیایی: هیدروکسید فلورید سیلیکات آلومینیومAl2Sio4(F,OH)3
رده: سیلیکات ها
زیر رده: سنو سیلیکات ها
کاربرد: در جواهر سنگها و ویژگیهای بصری آن در صنایع مفید هستند.
نمود بلوری این کانی از 2 منشور متفاوت تشکیل شده است که یک برش عرضی الماسی شکل گرد یا تیز ایجاد می کند. Topaz کلیواژ کامل و نوع شکست آن صدفی است.این کانی بیشتر در برزیل، پاکستان ، سن دیه گو ، کالیفرنیا،کوههای اورال ، روسیه و مکزیک یافت می شود.
توپاز برزیل
توپاز روسیه
توپاز نامبیا
سرگذشت توپاز:
تا پیش از رنسانس، در اروپا هر سنگ زرد رنگی را توپاز می نامیدند (سنگ پریدوت را هم یك نوع توپاز میدانستند).توپاز ( TOPAZ ) از واژه توپازیوس كه نام جزیرهای در دریای سرخ است گرفته شده و در زبان یونانی معنای جست و جو كردن می دهد.. اسكار وایلد در یكی از كتابهای خود می گوید: من توپازهایی دارم به رنگ زرد، همسان چشم ببر؛ به صورتی چشم كبوتران و سبزی چشم گربهها.توپاز به رنگهای زرد، قرمز مایل به قهوهای، آبی روشن، صورتی متمایل به قرمز، و سبز روشن یافت می شود
مرغوب ترین رنگ توپاز صورتی است؛ اما در بین جواهر فروشان و مصرف كنندگان توپاز، رنگهای زرد و قهوهای معروف تر و متداول تر است.
اسید سولفوریك دشمن شماره یك توپاز است و آن را تخریب می كند. بنابراین توصیه می شود برای حفظ این سنگ و اصولاً تمام سنگهای قیمتی و نیز جواهرات از نگه داشتن آنها در كنار مواد شیمیایی به خصوص اسیدها پرهیز شود.
معادن مهمی كه امروزه سنگ توپاز از آنها استخراج می شود، در كشورهای سریلانكا، برزیل، مكزیك، آمریكا، برمه، استرالیا، ژاپن، روسیه و ایرلند شمالی قرار دارند. توپازهایی كه از معادن ایرلند استخراج می شود اكثراً به رنگ آبی روشن است.از معادن توپاز بلورهایی به وزن چندین كیلوگرم استخراج می شود. برای مثال، در سال 1965 كریستالی از توپاز آبی به وزن 100 كیلوگرم در اوكراین كشف شد كه در نوع خود بی نظیر است. در موزههای مختلف از جمله موزهای در واشنگتن، نگینهای تراشیده شدهای از توپاز وجود دارد كه در رنگها و وزنهای مختلف چشم بیننده را خیره می كنند و او را به تحسین وا می دارند.
گفتنی است یكی از جالب ترین و دیدنی ترین نقاط دنیا كه انواع سنگهای رنگی نیمه قیمتی را می توان در آن تماشا كرد ایستگاههای مترو در شهر مسكو است. در این مراكز، دیوار ایستگاهها به وسیله تابلوهایی بسیار زیبا از سنگهای استخراج شده از معادن روسیه تزیین شدهاند.توپازهای بی رنگ استخراجی را می توانند از طریق حرارت و با استفاده از مواد شیمیایی به رنگهای مختلف درآورند. یكی از جالب ترین توپازهای بی رنگ كه مدتها تصور می شد یك برلیان بسیار درشت است توپاز براگانزا(BRAGANZA) به وزن 1640 قیراط است كه جزو جواهرات سلطنتی محسوب می شود و در تاج پادشاهی كشور پرتغال قرار دارد. نگینهای تراشیده از Topaz معمولاً به شكل تراش زمرد است. بلورهای ناپاك توپاز را به صورت كاپوشن (تراش بیضی بدون وجه) و توپاز بی رنگ را به صورت بریل تراش می دهند.
انگشتری با نگین Topaz
Topaz آبی با اینکلوژن های هماتیت
نظرات کاربران